Krajobrazowy park Hermanna von Pücklera w Bad Muskau, w Polsce pod nazwą Parku Mużakowskiego, należy do najwybitniejszych osiągnięć europejskiej architektury ogrodniczej dziewiętnastego stulecia. O powiązaniu z parkiem sycowskim dowiedziano się z badań prowadzonych przy okazji rewitalizacji. Wśród dokumentów Carl’a Biron’a von Curland znaleziono list asystenta dyrektora książęcych ogrodów, pracującego w Sycowie od 1 grudnia 1909 roku. W tym liście zawarł on swoje wspomnienia oraz najważniejsze informacje na temat założenia parkowego w Sycowie. Oto jedna z nich:
“…Założenia parkowe i aranżacje były projektowane ściśle według wytycznych kształtowania ogrodów Hermanna Pücklera, Muskau. Jak opowiadał mi dyrektor Köchel, przy okazji przekształcania grup drzew iglastych i liściastych pracowano według propozycji księcia Pücklera. Dowodem było użycie rodzimych gatunków drzew jak i płynne przejście w park naturalistyczny….”
"Sztuka jest czymś najwyższym i najszlachetniejszym w życiu, bo jest tworzeniem dla korzyści ludzi. Według sił wykonywałem to całe moje życie w bogactwie natury." - Hermann Pückler
Pomysł utworzenia parku w zupełnie nowym stylu zrodził się podczas zagranicznych podróży księcia do Anglii i Irlandii. Park stał się miejscem doświadczeń ogrodniczych, architektonicznych i inżynierskich, których obserwacje i wyniki Pückler przekazał później w wydanym w 1834 roku traktacie "Szkice o ogrodnictwie krajobrazowym" zawierającym wytyczne i atlas z rysunkami. Dzieło składa się z dwóch części: w pierwszej znajdują się wskazówki dotyczące projektowania parku, druga część jest opisem praktycznego zastosowania rozwiązań w Bad Muskau (Parku Mużakowskim). Część pierwsza składa się z następujących rozdziałów:
1. Podstawowy pomysł i plan założenia ogrodowego.
2. Wielkość i rozpiętość.
3. Ogrodzenie.
4. Grupowanie i budynki.
5. O zakładaniu trawników parku, łąk i ogrodu.
6. Drogi
7. Park i ogród
8. Woda
9. Wyspy
10. Skały
Hermann Pückler rozdzielił swoje rady dla dwóch obszarów: dla ogrodu (strefy reprezentacyjnej, rekreacyjnej pleasureground) i dla parku. Poniżej kilka cytatów w wolnym tłumaczeniu z jego traktatu:
„Duże założenie parkowe w moim pojęciu musi się opierać na podstawowej koncepcji, musi być rozpoczęte z konsekwencją, jeśli ma być to dzieło artystyczne i powinno być kierowane tylko przez jedną rękę. Ta ręka lubi i powinna używać myśli wielu innych, ale sama musi wypracować całość, ażeby nie zanikła indywidualność i jedność.”
![]() |
||
| Obszar reprezentacyjny w parku w Sycowie, Mapa zasięgu. | ||
„Nie jest koniecznie potrzebne, aby park miał ogromny zasięg, aby ukazać ciekawy efekt.”
„Jeśli obszar nie jest zbyt duży, radzę aby całość pozostawić bez szczególnego ogrodzenia i przekształcić w ulepszony krajobraz, co jest ekonomiczniejsze."
„Jeśli park zamyka mur, można go urozmaicić drzewami lub zaroślami, najlepiej w rozpadającym się stanie, opleść winoroślą.”
| Przykład ogrodzenia. Phoenix Park - Dublin | Phoenix Park | |
„Budynki nie mogą być nigdy pozostawione wolno, ponieważ działają jak plamy, stoją osobno jak obcy, nie połączone z naturą.”
| Zamek na tle krajobrazu w Parku Mużakowskim | ||
„Ogród powinien stać się przedmiotem sztuki sam w sobie. Park powinien mieć charakter wolnej natury i krajobrazu, a ręka człowieka powinna być tylko widoczna ze względu na dobrze utrzymane drogi, prowadzące do budynków. Jeśli park ma być wyidealizowaną naturą, tak ogród powinien stać się mieszkaniem. Właściciel powinien ukazać tutaj swój własny gust, wprowadza się tutaj wygodę, starannie utrzymany przepych, trawnik powinien stać się dywanem pokrytym kwiatami.”
![]() |
![]() |
![]() |
| Ogród, w tle rzeźby czterech pór roku. Syców, okres przed rokiem 1945. | Widok na trawnik i kwiaty z nieistniejącego zamku w Sycowie, okres przed rokiem 1945. | Widok na wyidealizowaną naturę.Syców przed rokiem 1945. |
Elementami mieszkania mogą stać się ławki, fontanny, alejki z zimnym cieniem, jaki panuje w salonie, a także rzeźby. W Sycowie krajobraz przyzamkowy (pleasureground) urozmaicała pergola, zadbany trawnik z kwiatami: różami, azaliami, rododendronami.
Park i ogród powinny być oddzielane za pomocą tzw. Aha. (np. obniżenie terenu.), co można zauważyć także w Sycowie.
„Jeśli widok obejmuje rozległy krajobraz można urozmaicić go przez chińską wieżę, kościół gotycki, grecką świątynię, ruski dom, ruinę zamku lub wieżę.”
![]() |
||
| Powerscourt - Irlandia | Ogród Angielski w Monachium | Najprawdopodobniej rzeźba Psyche.Syców przed rokiem 1945 |
„Bujna świeża trawa jest dla krajobrazu tak ważna jak złota rama dla świętych obrazów.”
Dla łąk i pastwisk proponował mieszankę traw. W zależności od gleby wybierał dominującą trawę i używał jej w 50 lub 30 procentach:
-dla podłoża wilgotnego (Thimotheengras Wiesen-Lieschgras Phleum pratense) tymotka łąkowa,
-dla ciężkiego (Ray Gras Lolium perenne L.)- życica trwała (rajgras angielski),(Gelben Klee Medicago lupulina L.),lucerna nerkowata
-dla podłoża gliniastego (Gewöhnliche Glatthafer Französisches Raygras Arrhenatherum elatius) - rajgras francuski,
-dla podłoża lekkiego (Honiggras Holcus lanatus) kłosówka wełnista. Dla obszaru pleasureground – reprezentacyjnego, proponował także mieszanie gatunków ale używanie roślin niskopiennych.
Uprzywilejowane drzewa dla parku - wg. Pücklera - to rodzime gatunki takie jak: klony, lipy, świerki., wiąz, olsza czarna.
Kilka innych obcych drzew można przejąć jako rodzime: Sosna wejmutka (Pinus strobus L.), Akacja (Acacia Mill.), Platan (Platanus), Glediczja trójcierniowa Gleditsia triacanthos, Buk pospolity (Fagus sylvatica f. purpurea).
„Drogi są niemymi przewodnikami spacerowicza, muszą służyć, aby niewymuszenie prowadzić go do przyjemności, którą oferuje okolica.”
Główne reguły odnoszące się do tworzenia dróg powinny być ograniczone do następujących punktów: -mają prowadzić w ten sposób, iż kierują nas do najlepszych punktów widokowych, - tworzą linię krętą, - przecinają widoczne powierzchnie, przez które prowadza, tylko w malaryczny sposób, - w końcu, że są technicznie dobrze zrobione, zawsze twarde i suche.
| Powerscourt | Monachium - Ogród Angielski | Park Mużakowski |
Wymiary dróg parku sycowskiego wynosiły:
Drogi spacerowe 5-6 Fuss Rheinländisch tzn 31,4 cm *5 to daje nam 1,57m do 1,88m i 4 cm
Drogi jezdne 10-14 Fuss to daje nam 3,14 m – 4, 39 i 6 cm.
c.d.n
Ciekawostki związane z Pücklerem:
| © AN, 2010 |