Pomnik wojenny

© Dariusz Majewski - Pomnik wojenny

Budowa pomników dla uczczenia pamięci żołnierzy - ofiar walk narodowo-wyzwoleńczych i wojen, rozpoczęła się w latach 1813-1815, tj. w okresie wojen napoleońskich. Pomysłodawcą pomnika w Sycowie było Stowarzyszenie Weteranów Wojennych (Kriegerverein Groß Wartenberg).


Zdjęcie ze zbiorów prywatnych	Zdjęcie ze zbiorów prywatnych	Zdjęcie ze zbiorów prywatnych	Zdjęcie ze zbiorów prywatnych

Według kroniki J. Franzkowskiego stowarzyszenie Opieki nad Rannymi i Chorymi Żołnierzami zostało założone pod przewodnictwem Starosty Powiatu, barona Richarda von Buddenbrock-Hettersdorf po wybuchu wojny prusko-francuskiej, w dniu 31.07.1870 r.. Kriegerverein (Stowarzyszenie wojenne) zostało założone 2.11.1873 przez kupca Theodora Sylla.

Jednym z efektów działalności stowarzyszenia było odsłonięcie dnia 19. 7. 1898 w niezwykle uroczysty i honorowy sposób pomnika Ofiar Wojny (Kriegerdenkmal). Do tego stowarzyszenia należało w 1910 roku dziesięciu honorowych i 316 normalnych członków, w tym 42 weteranów wojennych. Honorowym przewodniczącym był książę Gustav Biron von Curland. Stanowisko obejmowali kolejno doktor i nadporucznik rezerwy Kurt Barth, a członkami zarządu byli Richard Sehoder, książęcy rachmistrz Paul Pfeiffer, rentier - inżynier Paul Deuml, plutonowymi byli: Franz Herbig, Bruno Kursawe, Hermann Hilse, Karl Stampe.

Nie ma pewności co do źródeł finansowania tego przedsięwzięcia, prawdopodobnie fundatorami byli założyciele i członkowie stowarzyszenia oraz darczyńcy, jak miało to miejsce w innych miejscowościach. Na podstawie pomiarów porównawczych z istniejących fotografii pomnik mierzył około 6-8 m. Na zwieńczeniu kolumny, wykonanej prawdopodobnie z marmuru lub piaskowca, znajdował się orzeł, symbol często używany w tego typu budowlach (spotykane były również miecz, krzyż żelazny, hełm). Na dwóch tablicach – północnej i południowej - znajdowały się nazwiska poległych (11 osób na każdej tablicy). Ze względu na brak dokładnej fotografii nie można ustalić, co znajdowało się na wschodniej części pomnika. Na tablicy zachodniej umiejscowiono popiersie Cesarza Wilhelma I Króla Prus. Można przypuszczać, że pod miejscem w którym stał pomnik, lub w samym pomniku znajdowała się miedziana puszka (kamień węgielny) z dokumentami i pamiątkami. Niestety, bezmyślność komunistycznych władz miasta i żołnierzy rosyjskich po zakończeniu drugiej wojny światowej okazała się zgubna dla pięknego obiektu i w latach 1946-1955 pomnik całkowicie rozebrano. A przecież można było usunąć tylko tablice i zaadoptować go dla chwały i pamięci polskiego oręża, co ocaliłoby go dla potomnych.

Poniżej wypis nazwisk osób poległych w wojnie francusko-pruskiej w latach 1870-71 znajdujących się przypuszczalnie na tablicy południowej pomnika, które na dzień dzisiejszy udało się wstępnie ustalić. Pod numerami 5, 6 i 11 kryją się nazwiska osób poległych w czasie wojny, co można wyszukać na podstawie dokumentów archiwalnych. Pozostała treść nazwisk jest przypuszczalna, odczytanie części z nich jest niemożliwe. Nazwiska z pozostałych tablic czekają jeszcze na swoje odkrycie.

1. Hugo Berendt 2. Franz Paltsch ? 3. Louis Herrmann 4. Paul Henike ? 5. August Jager ( Muszkieter, Poln.Wartenberg) 6. Gottlieb Kerscher (Schreibersdorf - Pisarzowice) 7. Gottlieb Ko..ch ? 8. Fredrich La..tr ? 9. Gottlieb Malige 10. Freidrich Orywol ? 11. Johann Pietzonka

Inne nazwiska ofiar tej wojny z których niektóre mogły znaleźć się na pomniku : 12. Johann Post Mangschutz 13. Karl Pierdzik Wioska 14. Johann Dubitzig (Kotlatzky )Poln.Wartenberg 15. Jacob Gebel Kraschen 16. Joseph Guhra Tscheschenhammer 17. ……...Muller Paulschutz 18. Carl Szywek Neustradam unterofiz. Podoficer 19. Gottlieb Rosenblatt Dalbersdorf 20. August David Rudelsdorf 21. Friedrich Heintze Niederstradam 22. Albert Land Medzibor 23. Johann Pitzonka Schleise 24. Gottlieb Mickosch Rudelsdorf 25. Franz Smolka Anantal 26. Carl Schieweg Ottolangendorf 27. Ernst Heider II Dombrowe 28. Johann Punwitz Mariendorf 29. Karl Urban Neustradam 30. Hermann Summa Schollendorf 31. Franz Kendzia Jurkwitz 32. Carl Arlt Medzibor 33. Gottlieb Hubner Neurode 34. Gottlieb Kosach Schreibersdorf 35. Friedrich W. Kahl Schoneische

Nazwiska poległych podczas I wojny światowej mieszkańców miasta i powiatu: 36. Berhard Grabowski Gross Wartenberg 37. Fritz Hoffmann Gross Wartenberg 38. Emanuel Schiwtan Gross Wartenberg 39. Robert Reitzig Gross Wartenberg 40. Euglen Schneider Tscheschenhammer 41. Franz Wirth Tscheschenhammer 42. Teofil Matschey Schlaupe 43. Michael Wilk Schleise 44. Friedrich Pawłowski Gross Wartenberg 45. Georg Pommeranz Gross Wartenberg 46. Rudolf Mucke Festenberg 47. Paul Jendretzki Schreibersdorf 48. Emanuel Schiftan Gross wartenberg

Franzkowski Joseph: Geschichte der freien Standesherrschaft der Stadt und des landrätlichen Kreises Groß Wartenberg, Groß Wartenberg 1912